On Sorunun On Farklı İşi — Magic Learning'de Soru Tipleri ve Doz
Yayın URL'si: /soru-cevap-muhendisligi/soru-tipleri-ve-doz
Kaynak statüsü: Product Bible, ilk altı soru tipini motorun mevcut teknikleri, son dördünü ise onaylanmış ancak motora henüz alınmamış teknikler olarak ayırıyor. Burada ürünün gerçek sürümü bağımsız test edilmiş gibi sunulmuyor.
Aynı bilgiye on soru sorulabilir. Ama on soru aynı şeyi yaptırmaz.
Bir öğrenci otobüsün saatini duymuş olabilir. “Yedi mi?” diye doğrulamak, “Yedi mi sekiz mi?” diye seçmek, “Sekiz mi?” yanlışını düzeltmek, “Ne zaman?” sorusuna cevabı belleğinden çağırmak ve yarım bir cümleyi bitirmek farklı konuşma işleridir.
Magic Learning soru mühendisliğini bu nedenle yalnızca soru sayısı üzerinden açıklamaz. Sorunun cevabın ne kadarını hazır verdiği ve öğrenciye ne kadar iş bıraktığı önemlidir.
Önce beş kapı: öğrenciyi tut, sonra ipi uzat
Kaynağın Die Linie 3 hikâyesindeki Samir, 7 numaralı hattı beklerken başka birine 3 numaralı hat için yol tarif eder. Aynı durumu farklı sorularla çalıştırabiliriz.
| Soru | Almanca örnek | Öğrencinin işi |
|---|---|---|
| Onay | Wartet Samir auf die Linie 7? | Duyduğu olguyu doğrular |
| Seçmeli | Wartet Samir auf die Linie 7 oder auf die Linie 3? | İki seçenekten doğrusunu söyler |
| Yanlış öncül | Wartet Samir auf die Linie 3? | Yanlış parçayı reddeder, doğruyu kurar |
| W-sorusu | Auf welche Linie wartet Samir? | Eksik bilgiyi bellekten çağırır |
| Tamamlama | Sie steigt in die Linie 3 ein, und Samir …? | Cümlenin devamını üretir |
Aynı hikâye bilgisi, beş farklı işte kullanılır. İlk soruda cevabın çoğu duyulur; sonuncusunda öğrenci cümlenin önemli bir bölümünü kendisi tamamlar.
Öğrenciye daha baştan en uzun ve karmaşık soruyla yüklenilmemesi, başarısızlık hissini azaltmayı ve sözlü üretime giriş için destek vermeyi amaçlar. Soruların sırası pedagojik bir karardır.
Kaynakta tanımlanan on soru tipi
1. Onay sorusu — güvenli ilk karşılık
Wohnt Anna in Köln? → Ja. Anna wohnt in Köln.
Sorunun öncülü hikâyedeki olguyla uyumludur. Cevabın büyük bölümü sorunun içindedir. Yeni bir soru setinin konuşmaya katılımı kolaylaştıran başlangıcı olabilir.
2. Yanlış öncül — reddet, düzelt
Ist Anna 42 Jahre alt? → Nee! Nicht 42. Anna ist 24 Jahre alt.
Yanlış öğe aynı türden değiştirilir: sayı yerine sayı, yer yerine yer. Kaynak “set yanlış öncülle açılmaz” der; öğrenci düzelteceği doğru bilgiyi daha önce duymuş olmalıdır.
3. Seçmeli — iki olasılıktan birini al
Trinkt Anna einen Kaffee oder einen Tee? → Einen Kaffee.
Burada olumsuz bir Almanca cümleyi zorla üretmek gerekmez. Karşılık, seçilen doğru öğeyle başlar.
4. W-sorusu — bilginin kendisini çağır
Wohin geht Anna? → Zur Bushaltestelle.
Soruda artık bilgi açıkça sunulmaz. Öğrenci hikâyeden yer, zaman, kişi, miktar veya nedeni geri çağırır. Soru sözcüğü ve edat çoğu zaman cevabın nasıl başlayacağına dair ipucu taşır.
5. Olumsuz soru — Doch ile karşılık ver
Ist Anna um acht Uhr nicht im Büro? → Doch! Um acht Uhr ist Anna im Büro.
Almancadaki Doch, yanlış olumsuz beklentiyi düzeltir. Kaynağın kuralı net: Olgu zaten olumsuzsa onu aynı teknikle ters çevirmek hikâyeyi yanlışlar. Bir cümlede bu türden çok soru üretilmez.
6. Tamamlama — cümleyi sen sürdür
Anna ist nervös, weil …? → … weil sie um acht Uhr im Büro sein muss.
Bu, her kelime boşluğu değildir. Kaynağa göre hikâyenin özgün cümlesinin içinde gerçek bir bağlaç bulunmalıdır. Hikâyede olmayan weil ekleyerek yapay bir soru üretilmez. Setin daha ileri noktasında ve sınırlı sayıda kullanılır.
7. Üç seçenekli soru — aynı türden üç olasılık
Wartet Anna fünf, zehn oder zwanzig Minuten? → Zehn Minuten.
Bir öğrenci aynı anda küçük bir sayı veya zaman kümesini de duyar. Seçeneklerin aynı anlam ailesinden olması gerekir. Kaynağa göre onaylı teknik, motor uygulaması henüz yok.
8. Gömülü soru — asıl soru cümlenin içindedir
Weißt du, wann der Bus kommt? → Der Bus kommt um sieben Uhr.
Gündelik dilde soruyu hemen ilk sözcükte yakalamak her zaman mümkün değildir. Öğrenci soru kelimesini cümlenin içinde duyar; biçim değişse de hikâyedeki bilgi sabit kalır. Kaynağa göre onaylı, motor uygulaması henüz yok.
9. Üst kavram — somut bilgiyi genel kategoriye bağla
Köln bir şehir; köy değildir. Wohnt Anna im Dorf? → Nein, sie wohnt in einer Stadt, in Köln.
Tek bir somut bilgi, bir karşıt ve genel kavramla anlamlı biçimde karşılaştırılır. Önce somut olgu tanıtılır, sonra üst kavrama çıkılır. Kaynağa göre onaylı, motor uygulaması henüz yok.
10. Gönderme sorusu — konuşmanın içindeki sie, ihn, es
Önce “Anna bugün taksiye bindi mi?” diye sorulur; ardından “Peki her gün ona biner mi?” gibi bir soru gelebilir.
Gönderme sözcüğünün işaret ettiği şey hemen önceki soru veya cevapta açıkça geçmiş olmalıdır. Bu teknik, her sorunun tek başına anlaşılması kuralının kasıtlı istisnasıdır. Kaynağa göre onaylı, motor uygulaması henüz yok.
Bir soru dizisi neden bütün bunları karıştırır?
Kaynak soru mühendisliğinde üç ayrı düzeyi birbirinden ayırır:
Set: Hikâyenin tek bir cümlesi hakkında hazırlanmış soru topluluğu.
Bölüm / pencere: Motorun bir defada ele aldığı paragraf veya birkaç cümlelik bölüm.
Hikâye sonu: Bütün hikâyeyi yeniden çağıran ayrı tekrar turu.
Aynı soru tipinin çok uzun süre peş peşe gelmesi, dikkati ve öğrencinin yaptığının çeşitliliğini azaltabilir. Product Bible, aynı tipten en fazla iki sorunun art arda gelmesini varsayılan dizi kuralı olarak belirler. Ayrıca soru, ileride henüz duyulmamış bir olayı referans almaz; daha önceki olaya dönüş serbesttir.
Kaynakta verilen seviye varsayımları
| Ölçü | A1 | A2 | B1 | B2 |
|---|---|---|---|---|
| Bir cümleye düşen soru | 8–12 | 8–12 | 4–9 | 4–9 |
| Soru uzunluğu en çok (kelime) | 12 | 15 | 21 | 27 |
| Kısa cevap en çok (kelime) | 6 | 8 | 10 | 12 |
| Tam cevap en çok (kelime) | 10 | 12 | 15 | 18 |
| W-sorusu hedef payı | %40 | %38 | %36 | %32 |
| Yanlış öncül hedef payı | %14 | %18 | %20 | %23 |
Bu değerler Magic Learning'in üretim ayarlarıdır, CEFR'nin ilan ettiği evrensel oranlar veya öğrenci bazında başarı hedefleri değildir. Bir hikâye belirli soru tipini desteklemiyorsa, kota doldurmak için hikâyeye aykırı soru yazılmaz.
B2'de ayrı yeni bir soru tekniği açılması zorunlu değildir: Kaynak, B2'yi B1 tekniklerinin daha yoğun uygulanması olarak tanımlar. Daha ileri düzey, öğrenciye etiket takılması değil; hikâye ve cevap tasarımının özelliğidir.
Soru üretme ile soru seçme arasındaki fark
Bir yapay zekâ tek cümleden çok sayıda soru çıkarabilir. Bu yüzden sistemin değeri en yüksek soru sayısı değildir.
İyi bir set:
- Hikâyenin gerçekten verdiği bilgiyle sınırlıdır.
- Öğrencinin konuşma işini basamaklandırır.
- Onayla güvenli giriş verir, sonra belleğe daha fazla iş bırakır.
- Aynı bilgiyi rastgele değil, farklı soru kapılarıyla çağırır.
- Cevap için öğrencinin sırasını açar; modeli daha sonra duyurur.
- Yanlış soru veya modelin kulağa yerleşmesini önlemek için insan denetiminden geçer.
Bu sayfadaki teknikler Question-Engineering'in içerik üretimi mantığını açıklar. Bir öğrenci Player'da bu teknik adlarını görmek zorunda değildir. Öğrenci hikâyeyi dinler, soruyu duyar ve cevap için kendi süresini kullanır.
Magic Learning'in iddiası çok soru sormak değil, her soruyla farklı bir konuşma işi yaptırmaktır.
Derinleş: Soru mühendisliğinin tamamı · Çemberin teknikleri · 37 Almanca Anlam Kartı · Magic-Player ve Düşünme Süresi
Cevabın mühendisliği: Cevap Merdiveni ve temiz modelleme. Sorunun ardından duyulan kısa cevap, tam cevap ve günlük dilin her biri farklı bir öğrenme işi yapar.